داشت ، و بتكبير و شكر فرمود ، آن گه ايشان را به ثواب اين تكبير و شكر اميدوار كرد . يعنى آن كس كه وى را ذكر و شكر مىكنيد بشما نزديك است ، آواز شما مىنيوشد و اجابت دعا مىكند ، اين عارضى بود كه در ميان آمد لايق آيت پيشين ، و تمامى آن . پس آن گه به احكام روزه باز گشت كه : - أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ . . . الآية سبب نزول اين آيت آن بود . كه - در ابتداء اسلام كه فرمان آمده بود بروزهء ماه رمضان ، كسى كه افطار كردى طعام و شراب و مباشرت اهل خويش او را حلال بودى و گشاده ، تا آن گه كه بخفتى ، يا نماز خفتن كردى ، پس بعد از آن حرام بودى هم طعام و هم شراب و هم مباشرت . تا ديگر شب . عمر خطاب شبى بعد از آنكه نماز خفتن كرده بود دست بزن خويشتن برد آن گه خود را ملامت كرد ، و مىگريست ، به اين مخالفت شرع كه از وى بيامده بود ، به حضرت مصطفى صلى اللَّه عليه و آله و سلّم آمد ، و قصهء خويش باز گفت ، و رخصت طلبيد . رسول خداى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم گفت « ما كنت جديرا بذلك يا عمر ! » اين نه سزاى تو است كه كردى ، در آن حال جماعتى برخاستند كه همين واقعه افتاده بود ايشان را ، و همه معترف شدند ، پس خداى تعالى در شأن ايشان اين آيت فرستاد . عبد الرحمن بن ابى ليلى بطريقى ديگر روايت مىكند ، ميگويد - عمر خطاب پيش مصطفى آمد گفت : - يا رسول اللَّه دوش كام خود از اهل خود طلب كردم گفت كه من خواب كرده‌ام ، پنداشتم كه بهانه است ، دست بوى بردم و كام خود از وى برداشتم . رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلم گفت - يا عمر بدانچه كردى سزاوار نهء ! پس رب العالمين از بهر عمر اين آيت فرستاد ، و مسلمانان را رخصت داد . أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ - رفث - اينجا كنايت از جماع است و هر چه در قرآن آمد از مباشرت و ملامست و افضا و دخول . قال ابن عباس رض - ان اللَّه عز و جل حى كريم يكنّى هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ اى هن سكن لكم و انتم سكن لهن ، لباس اينجا كنايت است از رسيدن مرد بزن و زن بمرد بى جامه ، همچنانك جاى ديگر گفت وَ فُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ و فى الخبر - « الولد للفراش » - اهل معانى گفتند : - لباس آن جامه است كه فاتن دارد ، و شعار گويند